طراحی سایت چندزبانه با وردپرس: زبان، نشانی و hreflang

طراحی سایت چندزبانه با وردپرس یعنی هر زبان نشانی جدا، متن ترجمهشدهٔ کامل و برچسب hreflang داشته باشد تا گوگل نسخهها را به هم وصل کند. پیش از انتخاب افزونه، روشن کنید زبان دوم برای کدام مشتری است، چه کسی ترجمه را مینویسد و چه کسی هر ماه آن را بهروز نگه میدارد.
نصب افزونهٔ ترجمه بخش کوچک کار است؛ بخش اصلی، تصمیم صاحب کسبوکار است: چه زبانی، با چه ساختار نشانی، با چه کیفیت ترجمه، و با چه هزینهای از وقت تیم در ماههای بعد. جزئیات فنی را هم از مستندات رسمی گوگل و خود افزونهها بررسی کردهایم، نه از شنیدهها.
اول بپرسید: زبان دوم برای چه کسی است؟
نسخهٔ انگلیسی «چون همه دارند» معمولاً به چند صفحهٔ نیمهکاره ختم میشود که کسی سراغشان نمیآید. پیش از هر چیز یک جمله بنویسید: «خوانندهٔ نسخهٔ دوم، فلان آدم در فلان کشور است و میخواهیم بعد از خواندن، فلان کار را بکند.» اگر نتوانستید این جمله را کامل کنید، هنوز وقت ساختن نسخهٔ دوم نرسیده است.
برای کسبوکارهای شمالغرب کشور، چند الگوی رایج دیده میشود. اینها استدلال کلیاند، نه آمار:
- صادرکننده و تولیدکننده: خریدار عمده در ترکیه، جمهوری آذربایجان یا عراق معمولاً پیش از تماس، کاتالوگ، مشخصات فنی و راه ارتباط را میخواهد. اینجا چند صفحهٔ محصول دقیق از دهها صفحهٔ وبلاگ ترجمهشده مهمترند.
- مراکز درمانی و گردشگری سلامت: بیمار خارجی به معرفی پزشک، روند پذیرش، مدارک لازم و راه تماس پیش از سفر نیاز دارد. زبان این گروه بسته به بازار، عربی، ترکی آذربایجانی یا انگلیسی است.
- بازرگانی با ترکیه: طرف ترک ترجیح میدهد به زبان خودش بخواند. ترکی استانبولی و ترکی آذربایجانی دو زبان جدا با کد جدا هستند (
trوaz) و واژهها و املایشان یکی نیست؛ یکی را به جای دیگری نگذارید. - شرکت خدماتی با مشتری داخلی: اگر همهٔ مشتریانتان فارسیزباناند، نسخهٔ دوم بیشتر جنبهٔ اعتبار دارد. یک صفحهٔ «دربارهٔ ما» و یک صفحهٔ تماس به انگلیسی معمولاً کافی است و لازم نیست کل سایت را دو زبانه کنید.
جدول تصمیم: چه مقدار سایت را به چه زبانی ببرید
| وضعیت کسبوکار | زبان دوم معقول | دامنهٔ ترجمه در شروع | نشانهٔ اینکه زیادهروی کردهاید |
|---|---|---|---|
| فروش عمده به کشورهای همسایه | زبان خریدار اصلی (ترکی، آذربایجانی، عربی یا روسی) و در کنارش انگلیسی | خانه، محصولات، دربارهٔ ما، تماس و فرم استعلام | ترجمهٔ همهٔ مقالههای وبلاگ فارسی |
| پذیرش بیمار یا مسافر خارجی | زبان کشورهایی که واقعاً از آنجا مراجعه دارید | خدمات، معرفی متخصص، روند پذیرش، پرسشهای رایج و تماس | صفحههای تخصصی بدون بازبینی مترجم آشنا با اصطلاحات |
| شرکت با مشتری داخلی و شریک خارجی | انگلیسی | چند صفحهٔ معرفی و تماس | منو و فوتر دو زبانهای که به صفحههای خالی میرسند |
| فروشگاه آنلاین داخلی | معمولاً هیچ | بدون نسخهٔ دوم | نسخهٔ انگلیسی فروشگاهی که خریدار خارجی نمیتواند از آن خرید کند |
| هدف جذب جستجوی خارجی در گوگل | یک زبان با تحقیق کلیدواژهٔ جدا | صفحههایی که برایشان جستجوی واقعی پیدا کردهاید | ترجمهٔ کلیدواژههای فارسی به جای تحقیق در زبان مقصد |
یک واقعیت را هم در نظر بگیرید: درگاههای پرداخت ایرانی برای کارتهای بانکی داخل کشورند. اگر نسخهٔ انگلیسی برای مشتری خارج از ایران است، به جای دکمهٔ «پرداخت»، فرم استعلام یا درخواست پیشفاکتور بگذارید و روند پرداخت را در گفتوگو مشخص کنید.
ترجمهٔ ماشینی یا ترجمهٔ انسانی؟
پاسخ صادقانه این است که ابزارهای ترجمهٔ خودکار امروز پیشنویس قابلقبولی میدهند، ولی متن فروش و معرفی شرکت را نباید بدون بازبینی منتشر کرد. خوانندهٔ خارجی از روی یک جملهٔ بیمعنی دربارهٔ کل کسبوکار قضاوت میکند، و این قضاوت را هیچ ابزاری برایتان جبران نمیکند.
یک روش عملی که هزینه و کیفیت را متعادل میکند:
- متن فارسی را پیش از ترجمه نهایی کنید. ترجمهٔ متنی که هنوز عوض میشود، دوبارهکاری است.
- یک واژهنامهٔ کوچک بسازید: نام محصولات، اصطلاحات فنی صنف شما و عبارتهایی که نباید ترجمه شوند، مثل نام برند.
- پیشنویس را با ابزار خودکار یا مترجم بگیرید.
- متن را بدهید به کسی که زبان مقصد زبان مادریاش است یا با آن کار تجاری میکند تا روان و درستش کند.
- عدد، واحد، شمارهٔ تماس و نامها را جداگانه کنترل کنید؛ بیشترین خطا همینجاهاست.
از نگاه گوگل، طبق مستندات رسمیاش، نسخههای زبانی یک صفحه فقط وقتی تکراری حساب میشوند که محتوای اصلی ترجمه نشده باشد؛ یعنی اگر فقط منو و فوتر را ترجمه کنید و بدنهٔ صفحه فارسی بماند، کار درستی نکردهاید. ما ادعایی دربارهٔ «جریمهٔ ترجمهٔ ماشینی» نمیکنیم چون منبع رسمی برایش ندیدهایم؛ معیار ما خوانندهٔ واقعی است.
ساختار نشانی: پوشه، زیردامنه یا دامنهٔ جدا
گوگل در راهنمای سایتهای چندمنطقهای خود چهار شکل نشانی را مقایسه کرده است. خلاصهٔ آن به اضافهٔ ملاحظات صاحب سایت در جدول زیر آمده است:
| ساختار | نمونه | مزیت | عیب | برای چه کسی |
|---|---|---|---|---|
| پوشهٔ زبان | example.ir/en/ |
راهاندازی ساده، یک هاست و یک وردپرس، نگهداری کم | همهٔ زبانها روی یک سرور و یک موقعیتاند | بیشتر شرکتها و تولیدکنندهها |
| زیردامنه | en.example.ir |
جداسازی آسانتر، امکان سرور جدا برای هر زبان | کاربر از روی نشانی نمیفهمد en زبان است یا کشور؛ تنظیم DNS و گواهی لازم دارد |
وقتی نسخهٔ خارجی تیم یا سرور جدا دارد |
| دامنهٔ کشوری جدا | example.com.tr |
نشانهٔ روشن برای کشور هدف، مستقل از محل سرور | زیرساخت بیشتر، شرایط ثبت سختگیرانه در بعضی کشورها، فقط یک کشور را هدف میگیرد | شرکتی که در یک کشور مشخص حضور جدی دارد |
| پارامتر در نشانی | example.ir/?lang=en |
تنظیم سرور نمیخواهد | گوگل آن را توصیه نمیکند | بهتر است کنار گذاشته شود |

برای بیشتر کسبوکارها پوشهٔ زبان سادهترین و کمدردسرترین انتخاب است. اگر برای نسخهٔ خارجی به دامنهٔ جدا فکر میکنید، تفاوت پسوندهای ملی و بینالمللی را در نوشتهٔ دامنه ir یا com ببینید. یک نکتهٔ ایرانی هم هست: در دورههایی که دسترسی بینالملل قطع یا محدود میشود، سایتی که روی سرور داخل کشور است ممکن است برای بازدیدکنندهٔ خارجی باز نشود. اگر نسخهٔ خارجی برای کارتان حیاتی است، محل میزبانی را با همین معیار انتخاب کنید؛ معیارهای کلی انتخاب سرور در راهنمای خرید هاست برای سایت وردپرسی آمده است.
hreflang و x-default را درست بگذارید
برچسب hreflang به گوگل میگوید این صفحهها نسخههای زبانی یکدیگرند تا هر کاربر نسخهٔ زبان خودش را در نتایج ببیند. آنچه در مستند رسمی گوگل دربارهٔ نسخههای محلی صفحه آمده و بیشترین خطا را در اجرا دارد:
- سه روش معادل برای اعلام نسخهها هست: برچسب
linkدر بخشhead، سرآیند HTTP، و نقشهٔ سایت. یکی کافی است و استفادهٔ همزمان از هر سه سودی ندارد. - هر نسخه باید هم خودش و هم همهٔ نسخههای دیگر را فهرست کند. اگر صفحهٔ فارسی به انگلیسی اشاره کند ولی صفحهٔ انگلیسی برنگردد، پیوند ناقص است.
- نشانیها باید کامل و با
https://نوشته شوند، نه نسبی. - کد زبان با استاندارد ISO 639-1 است و کد کشور اختیاری و با ISO 3166-1 Alpha 2 میآید؛ مثلاً
fa،en،tr،azیاen-GB. کد کشور را به تنهایی نمیشود گذاشت. - مقدار
x-defaultبرای کاربرانی است که زبانشان در فهرست شما نیست؛ معمولاً به صفحهٔ انتخاب زبان یا نسخهٔ اصلی اشاره میکند.
دو نکتهٔ دیگر از همان راهنمای گوگل که در آموزشهای فارسی کمتر دیده میشود: گوگل برای تشخیص زبان صفحه از hreflang یا ویژگی lang استفاده نمیکند و زبان را از متن قابلمشاهدهٔ صفحه تشخیص میدهد؛ پس صفحهای که نیمی فارسی و نیمی انگلیسی است، پیام مبهمی میدهد. و گوگل توصیه میکند کاربر را بر اساس حدس زبان یا IP خودکار به نسخهٔ دیگر نفرستید، چون هم کاربر و هم خزندهٔ گوگل ممکن است نتوانند همهٔ نسخهها را ببینند. به جایش یک انتخابگر زبان در همهٔ صفحهها بگذارید. ویژگی lang و dir را با این حال درست تنظیم کنید؛ مرورگر، صفحهخوان و موتور شکلدهی حروف به آن نیاز دارند.
سه رویکرد افزونهها: صفحهٔ جدا یا ترجمهٔ رشتهها
نامهایی که در جستجوها زیاد میبینید WPML، Polylang و TranslatePress است. به جای مقایسهٔ امکانات، تفاوت اصلی را بفهمید: بعضی برای هر زبان یک برگه یا نوشتهٔ جدا میسازند و آنها را به هم وصل میکنند، و بعضی همان صفحه را نگه میدارند و متنهایش را رشته به رشته ترجمه میکنند.
| افزونه | روش کار طبق مستندات خودش | به درد چه کسی میخورد | چیزی که باید بدانید |
|---|---|---|---|
| Polylang | برای هر برگه، نوشته، دسته یا برچسب، ترجمه را بهصورت مورد جدا میسازید یا مورد موجود را به آن وصل میکنید؛ زبان از کد زبان در نشانی، زیردامنه یا دامنهٔ جدا تعیین میشود. متنهای پراکنده در بخش ترجمهٔ رشتهها ترجمه میشوند. | سایت شرکتی که هر زبان را جداگانه و با دقت مینویسد | ترجمهٔ ماشینی با DeepL در نسخهٔ Pro است، نه نسخهٔ رایگان |
| WPML | مدیریت روند ترجمه: خودتان، مترجم خودتان، سرویس ترجمه یا ترجمهٔ خودکار؛ ترجمهٔ متنهای قالب، افزونه و ابزارکها جداگانه انجام میشود. سه قالب نشانی دارد: پوشه، دامنه یا زیردامنهٔ جدا، و پارامتر. | سایت بزرگ یا تیمی که چند مترجم دارد | طبق مستند خودش، حتی در حالت ترجمهٔ خودکار، منوها دستی ترجمه میشوند |
| TranslatePress | ترجمه از روی خود صفحه با ویرایشگر تصویری؛ کل صفحه، از جمله خروجی کدهای کوتاه، فرمها و صفحهسازها، رشته به رشته ترجمه میشود. | سایتی که با صفحهساز ساخته شده و میخواهد سریع نسخهٔ دوم بگیرد | ترجمهٔ نامک نشانی و متاتگها طبق صفحهٔ رسمی افزونه در نسخهٔ پولی است؛ ترجمهٔ خودکار گوگل با کلید API خودتان |
منابع این جدول صفحههای رسمی Polylang و TranslatePress در مخزن وردپرس و مستندات WPML دربارهٔ قالبهای نشانی است. امکانات و نسخهها عوض میشوند؛ پیش از خرید یا نصب، همان صفحهها را دوباره ببینید. از سرور ایرانی هم دریافت افزونه و بهروزرسانی از مخزن خارجی گاهی کند یا ناموفق است؛ این را در برنامهٔ نگهداری حساب کنید.
قاعدهٔ ما ساده است: اگر قرار است هر زبان صفحههای خاص خودش را داشته باشد، رویکرد «مورد جدا برای هر زبان» تمیزتر است. اگر نسخهٔ دوم آینهٔ دقیق نسخهٔ اول است، ترجمهٔ رشتهای سریعتر جلو میرود. هیچکدام بیهزینه از سایت خارج نمیشوند؛ اگر روزی بخواهید افزونه را عوض کنید، انتقال ترجمهها کار جداگانهای است.
راستبهچپ و چپبهراست در قالب اختصاصی
اینجا جایی است که سایتهای فارسی بیشترین دردسر را دارند. قالبی که فقط برای فارسی ساخته شده، با عوضشدن جهت متن به هم میریزد. اگر قالب اختصاصی دارید، این موارد باید از اول در طراحی دیده شوند؛ تفاوت قالب اختصاصی و آماده را در قالب اختصاصی یا آماده برای وردپرس توضیح دادهایم.
- آینهشدن چیدمان: فاصلهها و جای ستونها باید با ویژگیهای منطقی CSS نوشته شوند (مثل
margin-inline-startبه جای چپ و راست ثابت) تا با تغییرdirخودبهخود برگردند. فلشها و آیکنهای جهتدار هم باید برگردند؛ لوگو و عکس محصول نه. - فونت: فونت فارسی سایت معمولاً برای حروف لاتین طراحی خوبی ندارد یا بعضی حروف ترکی و آذربایجانی مثل
ş،ğ،ı،İوəرا اصلاً ندارد. برای هر زبان فونت جدا تعریف کنید و پوشش حروف را با متن واقعی آزمایش کنید. - اعداد: در نسخهٔ فارسی ممکن است ارقام فارسی بخواهید و در نسخهٔ لاتین ارقام لاتین. اگر ارقام با فونت عوض میشوند، شمارهٔ تلفن و کد محصول را هم بررسی کنید.
- تاریخ: تاریخ شمسی برای خوانندهٔ خارجی معنایی ندارد. تاریخ انتشار و رویدادها در نسخههای غیرفارسی میلادی نمایش داده شوند.
- شمارهٔ تماس: در نسخهٔ خارجی شماره با کد کشور (
+98) و بدون صفر ابتدایی نوشته شود؛ دکمهٔ تماس و پیامرسان هم همین شکل را بگیرند. - واحد پول: اگر در نسخهٔ فارسی قیمت به تومان است، تصمیم بگیرید در نسخهٔ دیگر قیمت نمایش داده شود یا فقط «استعلام قیمت». نمایش تومان برای خریدار خارجی گیجکننده است.
- متنهای بلندتر: عبارتهای آلمانی، روسی یا ترکی گاهی بلندتر از فارسیاند و دکمه یا منو را میشکنند. طراحی را با متن واقعی هر زبان امتحان کنید، نه با متن نمونه.
چه چیزهایی جز برگهها باید ترجمه شوند
شایعترین ایراد سایت دو زبانه، صفحهای است که بدنهاش انگلیسی است ولی دکمهها، پیام خطا یا ایمیل تأییدش فارسیاند. این فهرست را مرتب بررسی کنید:
- منوی بالا، منوی فوتر و پیوندهای پایین صفحه.
- فرمها: برچسب فیلدها، متن راهنما، پیام خطا، پیام موفقیت.
- ایمیلها و پیامکهایی که بعد از ارسال فرم یا سفارش فرستاده میشوند.
- عنوان و توضیحات متا هر صفحه، و متن پیشنمایش اشتراکگذاری.
- متن جایگزین تصاویر (alt) و زیرنویس تصاویر.
- دادههای ساختاریافته: نام، توضیح و زبان در اسکیما.
- صفحهٔ ۴۰۴، صفحهٔ نتیجهٔ جستجو و پیام «چیزی پیدا نشد».
- نامک نشانیها: نامک فارسی در نسخهٔ انگلیسی جای درستی ندارد.
- فایلهای قابل دانلود مثل کاتالوگ و فهرست قیمت.
- متنهای قالب و افزونهها مثل «ادامهٔ مطلب» و «ارسال».

اگر میخواهید بدانید یک سایت شرکتی کامل چه صفحههایی لازم دارد و کدامشان ارزش ترجمه دارند، فهرست صفحات سایت شرکتی نقطهٔ شروع خوبی است.
سئوی هر زبان جداست
کلیدواژه را ترجمه نکنید، تحقیقش کنید. آدمی که در استانبول دنبال تأمینکننده میگردد، همان عبارتی را جستجو نمیکند که ترجمهٔ تحتاللفظی کلیدواژهٔ فارسی شماست. برای هر زبان پیشنهادهای خودکار گوگل را در همان زبان ببینید، نتایج اول را بخوانید و بفهمید رقبای آن بازار چه مینویسند.
- عنوان و توضیحات هر صفحه را برای همان زبان بنویسید، نه ترجمهٔ کلمهبهکلمه.
- پیوند داخلی هر زبان باید به صفحههای همان زبان برود.
- نقشهٔ سایت باید نشانی همهٔ زبانها را داشته باشد و در سرچ کنسول بررسی شود که نسخهها ایندکس شدهاند.
- انتظار نتیجهٔ سریع نداشته باشید؛ نسخهٔ تازهٔ یک زبان در عمل مثل یک سایت تازه است.
کارهایی که در خدمات سئوی سایتوپیا انجام میدهیم، مثل ساختار نشانی، نقشهٔ سایت و بررسی ایندکس، در سایت چندزبانه برای هر زبان جداگانه تکرار میشوند.
هزینهٔ پنهان: وقت نگهداری
ساختن نسخهٔ دوم یک بار اتفاق میافتد، ولی نگهداریاش همیشگی است. هر بار که در نسخهٔ فارسی محصول تازه، تغییر قیمت، شمارهٔ جدید یا اطلاعیهای اضافه میشود، همان کار در هر زبان دیگر هم باید انجام شود. اگر کسی مسئول این کار نباشد، چند ماه بعد نسخهٔ انگلیسی اطلاعات قدیمی نشان میدهد، و این از نداشتن نسخهٔ انگلیسی بدتر است.
پیش از راهاندازی، این سه چیز را روی کاغذ مشخص کنید: چه کسی ترجمهٔ تغییرات را مینویسد، تغییرات فارسی چند روز بعد باید در نسخهٔ دیگر هم باشند، و کدام بخشها اصلاً ترجمه نمیشوند (مثلاً اخبار داخلی). هر زبان اضافه، این وقت را چند برابر میکند؛ برای همین با یک زبان دوم شروع کنید و زبان سوم را وقتی اضافه کنید که اولی بیمشکل جلو رفته است.
چکلیست ترتیبی راهاندازی سایت دو زبانه وردپرس
- مخاطب و هدف نسخهٔ دوم را در یک جمله بنویسید.
- زبان و، اگر لازم است، کشور هدف را انتخاب و کد درست آن را مشخص کنید.
- فهرست صفحههایی را که ترجمه میشوند ببندید.
- ساختار نشانی را انتخاب کنید؛ پیشفرض معقول، پوشهٔ زبان است.
- رویکرد افزونه را بر اساس «صفحهٔ جدا» یا «ترجمهٔ رشتهای» انتخاب کنید.
- قالب را برای جهت چپبهراست، فونت لاتین، تاریخ میلادی و شمارهٔ بینالمللی آماده کنید.
- متن فارسی را نهایی کنید، واژهنامه بسازید و ترجمه را با بازبینی انسانی بگیرید.
- منو، فرم، ایمیل، متا، alt، اسکیما و صفحهٔ ۴۰۴ را ترجمه کنید.
- hreflang، x-default و انتخابگر زبان را بگذارید و پیوند دوطرفه را بررسی کنید.
- هر صفحه را در هر زبان روی موبایل باز کنید و با متن واقعی امتحان کنید.
- نقشهٔ سایت را در سرچ کنسول ثبت و ایندکس هر زبان را دنبال کنید.
- مسئول بهروزرسانی ترجمهها و فاصلهٔ زمانی آن را تعیین کنید.
سایتهای سایتوپیا با وردپرس و قالب اختصاصی ساخته میشوند. اگر به نسخهٔ دوم زبان نیاز دارید، در گفتوگوی اولیه بگویید تا در برآورد بیاید؛ جزئیات روند کار در صفحهٔ طراحی سایت وردپرسی آمده و عوامل اثرگذار بر هزینه در قیمت طراحی سایت وردپرسی توضیح داده شده است. برای پرسیدن دربارهٔ پروژهٔ خودتان از صفحهٔ تماس با سایتوپیا استفاده کنید.
پرسشهای رایج
سایت چند زبانه چیست؟
سایتی که محتوایش به بیش از یک زبان در دسترس است و هر زبان نشانی، منو و متن کامل خودش را دارد. سایتی که فقط دکمهها و منویش ترجمه شده، در عمل چندزبانه نیست.
طراحی سایت دو زبانه با وردپرس چقدر کار اضافه دارد؟
بخش فنی، یعنی نصب افزونه و تنظیم hreflang، بخش کوچکتر کار است. بخش بزرگتر آمادهکردن قالب برای چپبهراست، ترجمهٔ همهٔ متنهای جانبی و نگهداری ترجمهها در ماههای بعد است.
سایت چند زبانه با المنتور هم ممکن است؟
بله. افزونههای ترجمه با صفحهسازها کار میکنند و TranslatePress طبق صفحهٔ رسمیاش خروجی صفحهسازها را هم ترجمه میکند. ولی چیدمان راستبهچپ هر بخش را باید در نسخهٔ لاتین جداگانه بررسی کنید.
قالب سایت چند زبانه باید چه ویژگیای داشته باشد؟
از هر دو جهت متن پشتیبانی کند، برای هر زبان فونت مناسب داشته باشد، رشتههایش قابل ترجمه باشد و با افزونهٔ ترجمهٔ انتخابی شما سازگار باشد. پیش از خرید یا سفارش، یک صفحه را با متن واقعی هر دو زبان امتحان کنید.
طراحی سایت چند زبانه با پنل مدیریت یعنی چه؟
یعنی ترجمهها را خودتان، وقتی بهعنوان مدیر وارد سایت شدهاید، اضافه و ویرایش کنید، بدون نیاز به برنامهنویس. هر سه افزونهای که بالاتر معرفی شد این امکان را دارند، با این تفاوت که در TranslatePress ترجمه از روی خود صفحه با ویرایشگر تصویری انجام میشود، نه از فرمهای پیشخوان؛ مهم این است که در تحویل سایت، روش کار با آن را یاد بگیرید.
هزینهٔ طراحی سایت انگلیسی به چه چیزی بستگی دارد؟
به تعداد صفحهها، اینکه نسخهٔ انگلیسی کنار نسخهٔ فارسی است یا سایت جدا، کیفیت ترجمه و آمادگی قالب برای چپبهراست. نرخ کلی بازار معنای زیادی ندارد؛ برآورد درست بعد از روشنشدن دامنهٔ کار به دست میآید.