دامنه ir یا com؛ کدام برای سایت کسب‌وکار بهتر است؟
اگر مشتری‌های شما فقط در ایران‌اند، دامنهٔ ir انتخاب درست و کم‌دردسری است؛ اگر برنامهٔ فروش به مخاطب خارجی دارید، com بهتر است. در بیشتر کسب‌وکارها بهترین کار ثبت هر دو نام و هدایت یکی به دیگری است. مهم‌تر از پسوند این است که دامنه به نام خودتان ثبت شود و پنلش دست خودتان باشد.
این سؤال معمولاً درست وقتی پیش می‌آید که صاحب کسب‌وکار تصمیم گرفته سایت سفارش بدهد و طراح از او می‌پرسد «دامنه دارید؟». در ادامه جواب را به موقعیت واقعی شما گره زده‌ایم، حرف گوگل و ایرنیک را از منبع خودشان نقل کرده‌ایم و سراغ چیزهایی رفته‌ایم که بعدها دردسر واقعی می‌سازند: مالکیت، تمدید و دسترسی به پنل.
ir و com دقیقاً چه فرقی دارند؟
ir پسوند کشوری ایران است؛ یعنی از خانوادهٔ ccTLD که هر کشور یکی از آن‌ها دارد، مثل de برای آلمان. ثبت و قواعد آن با ایرنیک (مرکز ثبت دامنهٔ ایران) است. com یک پسوند عمومی یا gTLD است که به هیچ کشوری وابسته نیست و از طریق ثبت‌کننده‌های بین‌المللی ثبت می‌شود.
این تفاوت فقط اسمی نیست: com را شرکت‌هایی ثبت می‌کنند که تابع قوانین کشور خودشان‌اند و این نکته برای کاربر ایرانی اهمیت عملی دارد.
گوگل دربارهٔ پسوند دامنه چه می‌گوید؟
گوگل در راهنمای رسمی مدیریت سایت‌های چندمنطقه‌ای می‌گوید دامنهٔ کشوری «سیگنال قوی» به کاربران و موتور جست‌وجو است که سایت برای یک کشور مشخص ساخته شده، و دامنه‌های عمومی مثل com به هیچ مکانی وابسته نیستند. همان صفحه تصریح می‌کند که گوگل متاتگ‌های موقعیتی مثل geo.position را نادیده می‌گیرد؛ پس افزودن این تگ‌ها به سایت com، آن را «ایرانی» نمی‌کند.
یک نکتهٔ به‌روز هم هست: در گذشته صاحب سایت com می‌توانست در سرچ کنسول کشور هدف را دستی تعیین کند. گوگل گزارش International Targeting را منسوخ کرده و این تنظیم دیگر وجود ندارد. یعنی برای سایت com، گوگل کشور مخاطب را از سیگنال‌های دیگری تشخیص می‌دهد که در همان راهنمای چندمنطقه‌ای آمده‌اند: زبان و واحد پول محلی، شمارهٔ تماس محلی و لینک‌هایی که از سایت‌های محلی می‌گیرید؛ برای سایت فارسی یعنی زبان فارسی، تومان، شمارهٔ ایرانی و لینک از سایت‌های ایرانی.
نتیجهٔ عملی برای شما: سایت فارسی با دامنهٔ com هم در گوگلِ کاربران ایرانی رتبه می‌گیرد. ir فقط یک سیگنال روشن‌تر دربارهٔ کشور هدف می‌دهد، نه امتیاز جادویی.
پسوند دامنه در سئو چقدر وزن دارد؟
صادقانه: کم. پسوند در بهترین حالت به گوگل می‌گوید سایت برای کدام کشور است؛ اینکه در آن کشور کدام سایت بالاتر بیاید را محتوا، سرعت، ساختار صفحه‌ها و اعتبار لینک‌ها تعیین می‌کند. اگر سایت تازه‌تان دیده نمی‌شود، دلیلش تقریباً هیچ‌وقت پسوند نیست؛ در نوشتهٔ چرا سایت تازه در گوگل دیده نمی‌شود علت‌های واقعی را مرور کرده‌ایم.
آنچه بیش از پسوند روی سرنوشت سایت اثر دارد:
- دامنه به نام خودتان باشد. نه به نام طراح، نه کارمند، نه شرکت هاستینگ. اگر روزی رابطه‌تان با آن‌ها قطع شود، دامنه با آن‌ها می‌رود.
- دسترسی پنل دامنه دست خودتان باشد. نام کاربری و رمز پنل ایرنیک یا پنل ثبت‌کننده را خودتان نگه دارید و به طراح فقط برای مدت کار دسترسی بدهید.
- یادآور تمدید به ایمیل و شمارهٔ خودتان برسد. دامنه‌ای که به‌خاطر تمدیدنشدن معلق شود، سایت و ایمیل سازمانی را با هم از کار می‌اندازد.
- کنترل DNS را بشناسید. بدانید DNS دامنه کجا تنظیم می‌شود؛ هنگام تعویض هاست همین تنظیم است که سایت را به سرور تازه می‌برد.
قواعد ثبت دامنه ir از زبان ایرنیک
متن کامل قواعد در سایت ایرنیک منتشر شده و پیش از ثبت ارزش یک‌بار خواندن را دارد. خلاصهٔ آنچه از اسناد رسمی خود ایرنیک برداشته‌ایم:
- چه کسی می‌تواند ثبت کند: طبق ضمیمهٔ قواعد صوری، همهٔ اشخاص حقیقی و حقوقی که اعطای دامنه به آن‌ها مغایر قوانین ایران نباشد.
- شکل نام: فقط حروف لاتین، ارقام لاتین و خط تیره؛ تیره نه در ابتدا و نه در انتهای نام؛ طول بین ۳ تا ۶۳ نویسه. نام‌های تقسیمات کشوری، برخی نام‌های مذهبی و فرهنگی و چند واژهٔ دیگر رزرو یا ممنوع‌اند.
- اطلاعات درست: در موافقت‌نامهٔ ثبت متقاضی تضمین می‌کند اطلاعاتش درست است و تغییرات را در اسرع وقت اطلاع می‌دهد. ارائهٔ اطلاعات نادرست یا پاسخ‌ندادن به استعلام ایرنیک ظرف ۱۵ روز تخلف اساسی شمرده می‌شود و می‌تواند به لغو ثبت برسد.
- مدت ثبت: بر اساس ضمیمهٔ هزینهٔ ثبت، ثبت دامنهٔ ir فقط برای یک سال یا پنج سال ممکن است و مجموع مدت پس از تمدید نباید از شش سال جلوتر برود.
- تمدید و انقضا: طبق دستورالعمل تمدید، یادآور ۶۰، ۳۰، ۱۵ و ۷ روز پیش از انقضا برای تماس‌های اداری و مالی فرستاده می‌شود. پس از انقضا دامنه غیرفعال می‌شود و ۳۰ روز برای پرداخت فرصت دارید؛ بعد از آن دامنه قفل می‌شود و باز کردنش در ۳۰ روز بعدی جریمه‌ای برابر هزینهٔ یک سال تمدید دارد؛ و اگر باز هم اقدام نشود، دامنه معلق می‌شود.
هزینهٔ ثبت را هم از همان ضمیمهٔ رسمی بخوانید. یادآورها به «تماس اداری» و «تماس مالی» دامنه می‌رسند؛ اگر این تماس‌ها طراح یا کارمند سابق باشند، هشدارها هرگز به دست شما نمی‌رسد.
ثبت com برای کاربر ایرانی؛ ریسکی که کمتر گفته می‌شود
دامنهٔ com را ثبت‌کننده‌های خارجی یا نمایندگان داخلیِ آن‌ها ثبت می‌کنند. برخی ثبت‌کننده‌های خارجی در شرایط استفاده‌شان خدمت‌دادن به کاربران کشورهای تحریم‌شده را محدود کرده‌اند و ممکن است حساب کاربر ایرانی را مسدود کنند. خبر خوب این است که این ریسک با انتخاب درست کم می‌شود:
- از فروشنده بپرسید دامنه در حساب چه کسی و به نام چه کسی ثبت می‌شود و آیا دسترسی پنل به خودتان داده می‌شود.
- نام دارنده (registrant) در اطلاعات دامنه، نام خودتان یا شرکتتان باشد، نه نام نماینده.
- دسترسی پنل دامنه را بگیرید تا بتوانید DNS را عوض کنید و در صورت لزوم دامنه را به ثبت‌کنندهٔ دیگری منتقل کنید.
- تاریخ انقضا را در تقویم خودتان هم ثبت کنید.
دامنه‌ای که در حساب کس دیگری ثبت شده، در عمل مال اوست، حتی اگر پولش را شما داده باشید.
جدول تصمیم: کدام پسوند برای موقعیت شما؟
| موقعیت شما | پیشنهاد | چرا |
|---|---|---|
| همهٔ مشتری‌ها در ایران‌اند (فروشگاه، مطب، شرکت خدماتی) | ir به‌عنوان دامنهٔ اصلی | سیگنال روشن کشور هدف، ثبت با هویت ایرانی بدون واسطهٔ خارجی، آشنا برای مخاطب داخلی |
| برای مشتری یا شریک خارجی هم برنامه دارید | com به‌عنوان دامنهٔ اصلی | به کشوری وابسته نیست و برای مخاطب خارجی آشناتر است |
| سایت دوزبانه (فارسی و انگلیسی) دارید | یک دامنهٔ اصلی با دو بخش زبانی، مثلاً مسیر جدا برای انگلیسی | اعتبار سایت در یک دامنه جمع می‌شود؛ رابطهٔ دو زبان با hreflang به گوگل گفته می‌شود |
| می‌خواهید برندتان محفوظ بماند | ثبت هر دو و ریدایرکت ۳۰۱ یکی به دیگری | کسی نمی‌تواند نام شما را با پسوند دیگر بگیرد و کاربری که اشتباه تایپ کند هم به سایت اصلی می‌رسد |
| نام دلخواه با یکی از پسوندها گرفته شده | پسوند آزاد را بگیرید یا نام را عوض کنید | رقابت با سایتی که هم‌نام شماست برای کاربر گیج‌کننده است |
دربارهٔ ردیف حفاظت از برند: دو دامنه نباید هر دو سایت کامل نشان دهند؛ یکی اصلی است و دیگری فقط با ریدایرکت ۳۰۱ به آن می‌رسد، وگرنه گوگل دو نسخهٔ تکراری از یک سایت می‌بیند.
اگر بعداً بخواهید پسوند را عوض کنید
تغییر از ir به com یا برعکس شدنی است، ولی کار یک‌روزه نیست. مراحل اصلی:
- دامنهٔ تازه را به نام خودتان ثبت کنید و سایت را روی آن بالا بیاورید.
- برای هر نشانی قدیمی ریدایرکت ۳۰۱ به همان صفحه در دامنهٔ تازه بگذارید، نه اینکه همه را به صفحهٔ اول بفرستید.
- هر دو دامنه را در سرچ کنسول با یک حساب گوگل تأیید کنید و از ابزار Change of Address استفاده کنید. گوگل می‌گوید این ابزار فقط در سطح دامنه کار می‌کند و زیردامنه‌ها، از جمله www، را خودکار منتقل نمی‌کند.
- ریدایرکت‌ها را دست‌کم ۱۸۰ روز نگه دارید؛ به توصیهٔ گوگل اگر هنوز از نشانی‌های قدیمی ورودی دارید، بیشتر. در عمل بهتر است دامنهٔ قدیمی را هرگز رها نکنید.
- لینک‌های داخلی، نقشهٔ سایت و نشانی سایت در تنظیمات وردپرس را به دامنهٔ تازه به‌روز کنید.
جزئیات حفظ رتبه هنگام چنین تغییری را در بازطراحی سایت بدون افت رتبه و بخش فنی جابه‌جایی فایل‌ها و پایگاه داده را در انتقال سایت وردپرس به هاست دیگر نوشته‌ایم. همین زحمت دلیل خوبی است که از اول هر دو پسوند را بگیرید.
چک‌لیست دامنه پیش از سفارش سایت
- نام کوتاه، قابل تلفظ و بدون ابهام املایی انتخاب کنید؛ آن را یک‌بار پشت تلفن به کسی بگویید و ببینید درست می‌نویسد یا نه.
- بررسی کنید نام با هر دو پسوند آزاد است.
- دامنه را به نام خودتان یا شرکتتان ثبت کنید.
- ایمیل و شمارهٔ تماس اداری دامنه مال خودتان باشد.
- مدت ثبت را انتخاب کنید؛ برای ir پنج سال یعنی نگرانی کمتر دربارهٔ تمدید.
- نام کاربری و رمز پنل دامنه را جای امنی نگه دارید.
- پیش از خرید هاست بدانید DNS را کجا باید تنظیم کنید؛ در راهنمای خرید هاست برای سایت وردپرسی این بخش را توضیح داده‌ایم.
سایتوپیا هاست و دامنه نمی‌فروشد؛ هر دو را خود مشتری به نام خودش می‌خرد، به همان دلیل مالکیتی که بالا گفتیم. اگر دارید برای طراحی سایت وردپرسی آماده می‌شوید، فهرست کامل کارهای پیش از سفارش را در قبل از سفارش طراحی سایت ببینید.
پرسش‌های رایج
دامنه ir بهتره یا com؟
برای کسب‌وکاری که فقط در ایران مشتری دارد، ir کافی و منطقی است. اگر بازار خارجی در برنامه‌تان است com را دامنهٔ اصلی کنید. اگر مطمئن نیستید، هر دو را بگیرید و یکی را به دیگری ریدایرکت کنید.
دامنه ir چیست؟
ir پسوند کشوری ایران است که قواعد و ثبت آن با ایرنیک است. به گفتهٔ راهنمای گوگل، دامنهٔ کشوری سیگنال قوی برای تعیین کشور هدف سایت است.
آیا دامنه com در گوگل ایران رتبهٔ بهتری می‌گیرد؟
نه. گوگل برای com امتیاز ویژه‌ای قائل نیست. com به کشوری وابسته نیست و گوگل کشور مخاطب را از زبان، محتوا و سیگنال‌های دیگر سایت تشخیص می‌دهد.
ثبت دامنه ir برای چند سال ممکن است؟
طبق ضمیمهٔ هزینهٔ ثبت ایرنیک، فقط یک سال یا پنج سال. تمدید هر زمان ممکن است، به شرطی که مجموع مدت از شش سال جلوتر نرود.
اگر دامنه ir تمدید نشود چه می‌شود؟
دامنه غیرفعال می‌شود و ۳۰ روز برای پرداخت فرصت دارید. بعد قفل می‌شود و باز کردنش جریمه دارد، و در نهایت معلق می‌شود. این وضعیت می‌تواند سایت و ایمیل‌های روی آن دامنه را از کار بیندازد.
برای انتخاب نام دامنه مناسب به چه نکاتی توجه کنم؟
کوتاه، خوش‌تلفظ و بدون حروفی که پشت تلفن اشتباه شنیده می‌شوند. از خط تیره و عدد بی‌دلیل پرهیز کنید و قبل از نهایی کردن، آزاد بودن نام را با هر دو پسوند بررسی کنید.